Een cache houdt kant-en-klare resultaten in het werkgeheugen (RAM), zodat de server niet voor elke bezoeker dezelfde pagina opnieuw opbouwt of dezelfde databasequery herhaalt. Bij PHP-websites tellen drie lagen: OPcache voor gecompileerde PHP-code, een objectcache zoals Redis of Memcached voor databaseresultaten en een paginacache voor kant-en-klare HTML. In dit artikel lees je welke je nodig hebt en hoe je het effect meet.
Laadtijd heeft direct invloed op omzet: volgens het rapport van Think with Google over mobiele snelheid (gegevens van maart 2016) verlaat 53% van de mobiele bezoekers een pagina die langer dan drie seconden laadt. In het onderzoek van Portent uit 2022 hadden webshops die in 1 seconde laadden een 2,5 keer hogere conversieratio dan webshops die 5 seconden nodig hadden.
Waarom cache in RAM sneller is dan een pagina die bij elk bezoek wordt opgebouwd
Zonder cache doorloopt elk bezoek dezelfde keten: PHP laadt en compileert de scripts, het CMS stuurt veel query’s naar de database en pas daarna ontstaat de HTML. Elke cachelaag schrapt een deel van dat werk. OPcache bespaart het compileren, een objectcache levert queryresultaten uit het RAM en een paginacache stuurt meteen de kant-en-klare HTML.
Hoeveel sneller je website wordt, hangt af van de website zelf, dus meten is beter dan schatten. Vergelijk de Time to First Byte (TTFB) voor en na het inschakelen van de cache:
curl -o /dev/null -s -w "HTTP %{http_code} TTFB: %{time_starttransfer} s\n" https://your-site/
Voer het commando een paar keer uit, want het eerste verzoek vult de cache vaak pas. Let ook op de HTTP-code: mislukt de verbinding, dan toont curl code 000 en een TTFB van 0, wat je makkelijk aanziet voor een “heel snelle” website. De gids van web.dev noemt een TTFB van 0,8 seconde of minder goed en meer dan 1,8 seconde slecht.

Welke cache waar werkt
Browsercache, CDN-cache, paginacache, objectcache en OPcache worden vaak door elkaar gehaald. Ze werken tegelijk en hebben elk een eigen taak:
| Type cache | Waar het werkt | Waarvoor |
|---|---|---|
| Browsercache | Op het apparaat van de bezoeker | Herhaalbezoeken, statische bestanden |
| CDN-cache | Op servers verspreid over de wereld | Statische bestanden en afbeeldingen voor bezoekers ver weg |
| Paginacache | Op de hostingserver | Kant-en-klare HTML voor pagina’s die zelden veranderen |
| Objectcache (Redis, Memcached) | In het RAM van de server | Veelvoorkomende databasequery’s, pagina’s voor ingelogde gebruikers |
| OPcache | In het gedeelde geheugen van PHP | Gecompileerde PHP-code, nuttig voor elke PHP-website |
Redis, Memcached, APCu en MongoDB: wat waarvoor
Voor een objectcache bestaan meerdere tools. Het belangrijkste verschil: Redis en Memcached zijn aparte diensten die ook door meerdere servers gebruikt kunnen worden, APCu leeft in de PHP van één server en MongoDB is helemaal geen cache, maar een database.
| Tool | Wat het opslaat | Wanneer kiezen |
|---|---|---|
| Redis | Datastructuren: strings, lijsten, hashes, sets, sorted sets en meer | Objectcache voor WordPress, Laravel- en Node.js-applicaties, sessies, wachtrijen |
| Memcached | Eenvoudige sleutel-waardeparen (kleine strings en objecten) | Eenvoudige, snelle objectcache zonder extra functies |
| APCu | PHP-variabelen in het geheugen van één server | Eigen PHP-applicaties op één server |
| MongoDB | Documenten (volwaardige database) | Geen vervanging voor een cache, gebruikt zelf RAM als interne cache |
Volgens de documentatie van Redis kent Redis naast strings onder meer lijsten, hashes, sets, sorted sets en streams. Memcached omschrijft zichzelf als in-memory sleutel-waardeopslag voor kleine, willekeurige gegevens. Voor zijn opslagengine WiredTiger reserveert MongoDB standaard de grootste van twee waarden: 50% van (RAM min 1 GB) of 256 MB (documentatie van MongoDB). Het gebruikt dus zelf veel geheugen in plaats van je website te ontlasten.
Heb je SSH-toegang en draait Redis op je server, meet dan de latentie met redis-cli --latency. Het commando stuurt doorlopend PING naar Redis en toont minimum, maximum en gemiddelde in milliseconden (documentatie van redis-cli).
Niet elk shared-hostingpakket bevat Redis of Memcached: de provider moet er geheugen voor reserveren en dat tussen accounts afschermen. Zonder die diensten helpt een paginacache-plugin al veel, omdat die kant-en-klare HTML levert in plaats van PHP uit te voeren. Meer maatregelen vind je in onze handleiding om WordPress sneller te maken.
WordPress-cache instellen op je hosting: vier stappen
Voor WordPress werkt deze volgorde het best. Meet na elke stap opnieuw de TTFB.
- OPcache controleren. OPcache zit sinds PHP 5.5 in PHP en staat volgens de PHP-handleiding standaard aan (
opcache.enable=1) als de extensie is geladen. Controleer dit met het script hieronder via de browser, niet metphp -iin de console. - Een paginacache-plugin installeren. De WordPress-documentatie noemt W3 Total Cache, WP Super Cache en Cache Enabler. Deze plugins slaan berichten en pagina’s op als statische bestanden en hebben geen extra diensten op de server nodig.
- Een persistente objectcache instellen als je provider Redis of Memcached aanbiedt. Voor Redis zijn er de actief onderhouden plugin Redis Object Cache en WP Redis met WP-CLI-commando’s (
wp redis). De plugin Memcached Object Cache is volgens wordpress.org al ongeveer vier jaar niet bijgewerkt en vereist de PECL-extensie memcache (niet memcached). Test hem eerst op een kopie van je website. - Een CDN gebruiken voor statische bestanden. Volgens de documentatie slaat Cloudflare standaard geen HTML en geen JSON op, alleen bestanden met bepaalde extensies zoals afbeeldingen, CSS en JavaScript. HTML komt pas in de cache met een eigen cacheregel, en dan moet je ingelogde gebruikers en de winkelwagen uitsluiten.

Voor de meeste kleine en middelgrote WordPress-websites zijn OPcache en een paginacache-plugin genoeg. Een objectcache loont vooral als veel pagina’s niet uit de paginacache kunnen komen: webshops, ledenomgevingen, forums.
OPcache-status controleren: getest script
Zet dit bestand in de webmap, open het in de browser en verwijder het daarna weer:
<?php
// opcache-check.php: delete after use
$s = opcache_get_status(false);
if ($s === false) { exit("OPcache is off\n"); }
printf("cache_full: %s\n", $s['cache_full'] ? 'yes' : 'no');
printf("free_memory: %.1f MB\n", $s['memory_usage']['free_memory'] / 1048576);
printf("hit_rate: %.1f %%\n", $s['opcache_statistics']['opcache_hit_rate']);
printf("oom_restarts: %d\n", $s['opcache_statistics']['oom_restarts']);
Waarom niet php -i? De console gebruikt vaak een andere PHP-configuratie dan de webserver. In onze test met PHP 8.3.6 (CLI) toonde php -i de regel opcache.enable => On, maar het script meldde toch “OPcache is off”, omdat opcache.enable_cli standaard op Off staat. Pas met php -d opcache.enable_cli=1 gaf het waarden als cache_full: no en free_memory: 119.3 MB.
Voor eigen PHP-applicaties zonder CMS sla je applicatiegegevens op in het RAM met APCu (apcu_store(), apcu_fetch()). APCu is een PECL-extensie en moet op de server geïnstalleerd zijn.
Wanneer cache schaadt: verouderde gegevens en TTL
Een cache levert wat hij heeft opgeslagen. Verander je een prijs, de voorraad of een foto, dan zien bezoekers de oude versie tot het cache-item verloopt of wordt gewist. Hoe lang een item geldig blijft, bepaalt de TTL (Time To Live): een getal dat de server vertelt “onthoud dit resultaat, maar alleen X seconden”.
De vuistregel: hoe sneller gegevens veranderen, hoe korter de TTL. Voor prijzen en voorraad zijn minuten logischer, voor gepubliceerde artikelen eerder dagen. Dat zijn richtwaarden uit de praktijk, geen norm. Betrouwbaarder dan een korte TTL is gericht wissen: goede cacheplugins wissen de betrokken pagina’s automatisch wanneer je een bericht of product opslaat.
Bij WooCommerce mogen winkelwagen, afrekenpagina en “Mijn account” nooit in de paginacache belanden, omdat ze gegevens van de individuele klant tonen. De WooCommerce-documentatie noemt ook cookies die je van caching kunt uitsluiten, zoals woocommerce_items_in_cart en wp_woocommerce_session_. Waar je verder op let, lees je in onze gids over hosting kiezen voor een webshop.
OPcache: welke instellingen je controleert
OPcache slaat voorgecompileerde PHP-bytecode op in gedeeld geheugen, zodat PHP scripts niet bij elk verzoek hoeft te laden en te parsen. Volgens de PHP-handleiding gelden deze standaardwaarden: opcache.memory_consumption=128 (MB), opcache.max_accelerated_files=10000 en opcache.revalidate_freq=2 (seconden). Meer over serverinstellingen in ons artikel over serverconfiguratie.
Is het geheugen vol, dan vallen scripts uit de cache en worden ze opnieuw gecompileerd. In de uitvoer van opcache_get_status() zie je dat aan cache_full, weinig free_memory, een dalende opcache_hit_rate en oplopende oom_restarts. Die waarden horen samen met RAM en responstijden in doorlopende servermonitoring.
Op een eigen VPS of dedicated server verhoog je in dat geval opcache.memory_consumption en opcache.max_accelerated_files en vergelijk je de TTFB voor en na. Bij shared hosting zijn dit meestal instellingen op serverniveau, vraag het dan aan je provider.
Beslishulp: welke stap bij welk symptoom
| Als … | … dan |
|---|---|
| de TTFB van een WordPress-pagina boven 1,8 s ligt | eerst OPcache controleren en een paginacache-plugin inschakelen, daarna opnieuw meten |
| vooral pagina’s voor ingelogde gebruikers, de winkelwagen of de zoekfunctie traag zijn | objectcache met Redis of Memcached, als de provider die aanbiedt |
cache_full op yes staat of het trefpercentage van OPcache daalt |
op een VPS het OPcache-geheugen verhogen, bij shared hosting de provider vragen |
| bezoekers ver van de server zitten | CDN voor statische bestanden en een serverlocatie dicht bij je publiek |
| prijzen of voorraad verouderd worden getoond | cache wissen bij opslaan, kortere TTL, winkelwagen en afrekenen uitsluiten |
Wat je de provider vraagt voordat je een pakket kiest
- Hoeveel geheugen mag mijn account gebruiken, en deel ik dat met andere processen?
- Is er toegang tot Redis of Memcached?
- Hoe is OPcache ingesteld, en raakt de cache vol bij normale belasting?
Geeft de provider geen duidelijk antwoord, controleer het dan zelf met de commando’s hierboven. Een paginacache-plugin heeft geen extra diensten nodig en werkt op gewone shared hosting, ook op de hostingpakketten van RichHost met NVMe-schijven, eigen controlepaneel met AI-assistent en servers in Europa en de VS. Of Redis of Memcached in een bepaald pakket beschikbaar is, vraag je voor de bestelling na bij support. De overige eisen voor WordPress staan op onze pagina over WordPress-webhosting.
Zo hebben we het gecontroleerd: stand van 30.10.2026. Standaardwaarden en functies komen uit de officiële documentatie: PHP-handleiding (OPcache, opcache_get_status, APCu), Redis (datatypen, redis-cli), Memcached, MongoDB (WiredTiger), Cloudflare (standaard caching), WooCommerce (cacheplugins) en WordPress (cache), plugingegevens van wordpress.org. De cijfers over laadtijd komen uit het rapport van Think with Google (gegevens van maart 2016) en het onderzoek van Portent (2022), de TTFB-grenzen van web.dev. Het curl-commando en het OPcache-script hebben we uitgevoerd in een Linux-testcontainer met PHP 8.3.6 (CLI). Dit is geen meting op servers van RichHost.
Veelgestelde vragen
Heeft een kleine WordPress-blog Redis nodig?
Meestal niet. Voor pagina’s die voor alle bezoekers gelijk zijn, volstaan OPcache en een paginacache-plugin. Redis loont als veel pagina’s dynamisch zijn, bijvoorbeeld bij een webshop of ledenomgeving.
Staat OPcache automatisch aan?
Volgens de PHP-handleiding is opcache.enable standaard 1 als de extensie is geladen. Hoe het voor jouw website zit, laat alleen opcache_get_status() betrouwbaar zien in een script dat je via de browser opent.
Slaat Cloudflare mijn HTML-pagina’s op?
Niet standaard. Cloudflare kijkt naar de bestandsextensie en slaat vooral statische bestanden op, HTML alleen met een cacheregel.
Waarom zie ik na een wijziging nog de oude pagina?
Omdat een cachelaag de oude versie levert. Wis de cache in de plugin en zo nodig in het CDN. PHP-bestanden controleert OPcache standaard elke 2 seconden op wijzigingen (opcache.validate_timestamps=1, opcache.revalidate_freq=2).



